Dit jaar reisde ik als reisbegeleider voor Djoser meerdere keren door Japan. Een land dat indruk maakt met zijn cultuur, natuur en gastvrijheid. Maar dat mij ook aan het denken zette over leiderschap, samenwerking en innovatie. Van het bruisende Osaka en de tempels van Kyoto tot de rust van Koyasan: steeds zag ik dezelfde zorgvuldigheid terug. In kleine gebaren, duidelijke rituelen en de manier waarop mensen hun verantwoordelijkheid nemen. Treinen rijden met grote precisie en de dienstverlening is vaak tot in detail georganiseerd.
Respect als kracht
Wat mij vooral opviel, is het respect voor ouderen, ervaring en gezag. Dat draagt bij aan een samenleving waarin mensen rekening houden met elkaar. Afspraken hebben betekenis en je werk goed doen is zichtbaar een kwestie van eer. Daar kunnen wij iets van leren. Ook in onze organisaties hebben vakmanschap, continuïteit en aandacht voor elkaar grote waarde. Vernieuwing begint niet altijd bij een nieuw plan. Soms begint die bij het zorgvuldig uitvoeren van wat we met elkaar hebben afgesproken. Maar wie stelt de bestaande werkwijze ter discussie? Tegelijkertijd riep die cultuur bij mij vragen op. Als leeftijd en positie veel gewicht hebben, hoeveel ruimte ervaar je dan om een leidinggevende tegen te spreken? En hoe gemakkelijk stel je een werkwijze ter discussie die al jarenlang wordt gevolgd?
Mijn belangrijkste les uit Japan is dat verbeteren en fundamenteel vernieuwen verschillende dingen vragen. Steeds een beetje beter worden, sluit goed aan bij de zorgvuldigheid en discipline die ik zag. Een bestaande aanpak helemaal loslaten, vraagt iets anders. Dan moet iemand kunnen zeggen: waarom doen we dit eigenlijk nog zo? Misschien kan het eenvoudiger. Misschien moeten we stoppen. Of misschien ligt de oplossing buiten de manier waarop we het vraagstuk tot nu toe bekijken. Juist wanneer respect voor gezag zwaar weegt, kan het moeilijk zijn om die vragen te stellen. Mijn indruk is dat dezelfde cultuur die voortdurende verbetering ondersteunt, ingrijpende vernieuwing ook kan afremmen.
Dat is geen volledig oordeel over Japan. Daarvoor is het land te veelzijdig. Het is wel een inzicht dat mijn reizen mij hebben gebracht, en dat mij ook kritisch laat kijken naar onze eigen manier van werken.
China als verrassend contrast
Ook in China mocht ik dit jaar een reis begeleiden. Wat mij daar trof, was hoe modern het land op veel plekken is en hoe groot de veranderingen zijn. Moderne stations, hogesnelheidstreinen en digitaal betalen bepalen er steeds meer het dagelijks leven. Naast oude straatjes en eeuwenoude tradities zie je steden die in hoog tempo een ander gezicht krijgen. Ook daar speelt gezag een grote rol. Dat maakt het contrast interessant: de invloed van cultuur op vernieuwing is kennelijk minder eenvoudig dan één verklaring doet vermoeden.
Wat betekent dit voor ons?
In mijn werk rond strategie, samenwerking en zorgvastgoed herken ik de spanning tussen verbeteren en vernieuwen. We zoeken oplossingen vaak binnen bestaande gebouwen, organisaties en afspraken. Zo verbeteren we het bekende, terwijl de opgave soms om een andere richting vraagt. Japan heeft mij opnieuw laten zien hoe waardevol zorgvuldig verbeteren is. Maar ook hoe belangrijk het is om ruimte te organiseren voor tegenspraak, jonge perspectieven en onverwachte ideeën. Respect voor ervaring en ruimte voor een ander geluid moeten samengaan. Dat vraagt leiderschap dat richting geeft én uitnodigt om de gekozen richting te bevragen. Ook als dat ongemakkelijk wordt.
Samen reizen, zelf ontdekken
Het mooie van mijn rol bij Djoser is dat ik deze ervaringen met anderen kan delen. Samen onderweg zijn levert ontmoetingen, gesprekken en nieuwe perspectieven op. Tegelijkertijd is er ruimte om je eigen keuzes te maken en zelf op ontdekking te gaan. Die combinatie past bij mij: de verbinding van een groep, met vrijheid voor persoonlijke interesses. De één bezoekt een tempel of museum, de ander kiest een wandeling of zoekt het dagelijks leven op. Later komen de verhalen weer bij elkaar. Slapen in een klooster op Koyasan, wandelen door Kyoto en reizen met de shinkansen: het waren ervaringen die bijblijven. Ook de bezoeken aan Hiroshima en Nagasaki maakten diepe indruk. Daar kregen geschiedenis en de betekenis van vrede een menselijk gezicht.
Wie nieuwsgierig is naar Japan of China en graag samen reist met ruimte voor een eigen invulling, vindt bij Djoser een mooie manier om deze landen te ontdekken. Op mijn Polarsteps heb ik mijn belevenissen vastgelegd. Met verhalen en foto’s neem ik je graag mee door landen die mij hebben verrast, geïnspireerd en aan het denken hebben gezet.
Mijn ervaringen in Japan en China deel ik graag met anderen. Wil je meer weten over mijn inzichten rond cultuur, leiderschap en innovatie? Of zoek je een inspirerende presentatie voor je organisatie, bestuur of netwerk? Neem gerust contact met mij op. Ik verbind mijn reiservaringen graag met de vragen en uitdagingen die bij jullie spelen.
Meer weten over de reizen? Bekijk Djoser.
